Bezig met laden...
Volken de Vlas | 17 december 2016

In het Dagblad v/h Noorden een artikel over de expositie 'Alleen op de wereld' in het KinderBoekenHuis in Winsum. tekst: Pauline van Kempen - foto: Jan Zeeman

De klassieker Alleen op de wereld staat centraal in een expositie in het KinderBoekenHuis in Winsum. Die biedt tegelijk een doorkijkje naar het Winsum uit de tijd van Rémi en Vitalis. Wie kent het niet? ,,Ik ben een kind zonder ouders, een zogenaamde vondeling. Maar tot mijn achtste jaar heb ik altijd gedacht dat ik een moeder had, want er was een vrouw die me tegen zich aandrukte als ik huilde. Met een liefkozing en een vriendelijk woord wist ze mijn verdriet te sussen.’’ Het zijn de eerste zinnen van het Franse kinderboek uit 1878 dat wereldwijd grote indruk maakte: Sans Famille ofwel Alleen op de wereld van Hector Malot. Althans in de uitgave van Lekturama waarmee ontwerper Volken de Vlas (41) opgroeide. Maar van die eerste zin bestaan ongeveer net zoveel vertalingen als er uitgaven zijn, ontdekte hij.

,,Hoe zouden de hoofdpersonen Rémi en Vitalis Winsum en Obergum hebben aangetroffen?"

Op de tentoonstelling in het KinderBoekenHuis in Winsum zijn ruim veertig uitgaven te zien, variërend van de eerste van Hetzel tot en met de vorige maand uitgekomen uitgave van Gottmer. Ook zijn er een aantal strips uit het Nederlands Stripmuseum in Groningen. De Vlas stelde twaalf zuilen samen met teksten en vooral veel illustraties uit het boek en van Winsum in die tijd. Dat idee ontstond vanuit de samenwerking met de Historische Vereniging Winsum-Obergum, die op de zolder van het dit voorjaar geopende KinderBoekenHuis naast de Obergumer kerk zetelt. ,,Hoe zouden de hoofdpersonen Rémi en Vitalis Winsum en Obergum hebben aangetroffen, had hun zwerftocht vanuit Frankrijk destijds niet naar Londen maar naar Noord-Groningen geleid, dat wilden wij weten’’, vertelt Jacques Tersteeg (70) van de historische vereniging. Armoede Dus bracht hij tegeltjes met afbeeldingen van kinderspelen, gevonden in een pand in de Westerstraat dat momenteel wordt gerenoveerd, en ging hij op zoek in de archieven. Want Winsum is dan wel niet getroffen door een mijnramp, zoals Rémi die meemaakte, maar wel door een cholera-epidemie die rond 1866 ruim zestig levens eiste. Ook armoede was, bij een bevolking die grotendeels leefde van de landbouw, een groot probleem. De diaconie exploiteerde een aantal armenhuisjes en een gasthuis voor weduwnaars en weduwen, zoals op oude foto’s te zien is. ,,Het verhaal van de vondeling Rémi die met de Italiaanse artiest Vitalis door Frankrijk en een stukje Engeland zwerft en na veel ontberingen uiteindelijk zijn ouders terugvindt, is een klassiek motief in de literatuur’’, verklaart Tersteeg het nog altijd voortdurende succes van Alleen op de wereld. Fascinerend verhaald Voor het bestuur van het KinderBoekenHuis was de serie die de VPRO sinds begin deze maand dagelijks uitzendt via NPO Zapp de aanleiding om de eerste expositie in het nieuwe pand juist aan deze titel te wijden. Voorzitter Jan Kiewiet (66), die de bijzondere route die Rémi en Vitalis volgden voor de tentoonstelling in kaart bracht, weet nog goed hoeveel indruk het boek op hem als kind maakte. ,,Ik vond het een fascinerend verhaal, met name door het vele ongeluk. Het sluit heel goed aan bij het kerstgevoel.’’